Historia szkoły

Wielką mądrością narodu jest troska o kształcenie i wychowanie dzieci i młodzieży. Troskę taką przejawiali Zamoyscy tworząc szkoły ordynackie, jaki władze państwowe odpowiadające za funkcjonowanie szkolnictwa na terenie Zwierzyńca. Pierwsza szkoła elementarna w Zwierzyńcu powstała w 1820 r.
i mieściła się przy kościele na wodzie. W 1863 r. szkołę przeniesiono do oficyny kawalerskiej przy „Pałacu Ordynacji”, a od 1880 r. do budynku po ordynackiej drukarni. Ta ostatnia była szkołą z obowiązującym już językiem wykładowym rosyjskim. W 1904 r. szkołę zamknięto i była to kara za zniszczenie przez ucznia carskiego portretu. W trzy lata później wystarano się o otwarcie prywatnej szkoły ordynackiej z językiem wykładowym polskim.
W 1910 r. zbudowano szkołę przy obecnej ul. Szkolnej. W 1926 r. powstała 7-klasowa szkoła państwowa. Kształciła ona młodzież przez lata międzywojenne, podczas okupacji /trzy lata/ i w okresie powojennym. Z powodu małej ilości sal lekcyjnych, bardzo licznych klas, trudnych warunków sanitarnych, planowanej reformy oświaty (wprowadzenia tzw. dziesięciolatki oraz tworzenia szkół gminnych) już w 1968 r. rozpoczęto starania o budowę nowej szkoły.

Specyficzny narodowo – patriotyczny charakter miejscowości powodował, że trudno było uzyskać akceptację władz komunistycznych na budowę nowej, większej placówki. Środowisko Zwierzyńca musiało pokonać wiele trudności. Działacze społeczni, a przede wszystkim kierownicy liczących się wówczas w województwie lubelskim, zakładów pracy, używali wszelkich sposobów, aby Zwierzyniec mógł mieć nowoczesną szkołę. Starania te zostały uwieńczone pozytywną decyzją Kuratorium Okręgu Szkolnego w Lublinie oraz Inspektoratu Oświaty w Zamościu, zatwierdzającą budowę nowej szkoły. Przez 4 lata trwały przygotowania związane z dokumentacją, lokalizacją i pozyskiwaniem funduszy. Przewodniczącym Społecznego Komitetu Budowy Szkoły został mgr inż. Zdzisław Kotuła, ówczesny nadleśniczy Nadleśnictwa Zwierzyniec.

Budowę placówki rozpoczęto 31.03.1972 r. a 10.06.1972 r. na placu budowy odbyła się uroczystość wmurowania aktu erekcyjnego i kamienia węgielnego pod budowę szkoły. Dokonali tego sekretarz KW PZPR – Jan Świderski i kurator Okręgu Szkolnego w Lublinie – Tadeusz Kącki. Inwestorem budowy szkoły była Okręgowa Dyrekcja Inwestycji Miejskich w Zamościu, a generalnym wykonawcą robót zostało Zamojskie Przedsiębiorstwo Budowlane.

Po zakończeniu budowy społeczność Zwierzyńca angażowała się w prace porządkowe w budynku i wokół niego. Inauguracja roku szkolnego 1974/75 nastąpiła w budynku nowej szkoły. W 6.10.1974 r. miała miejsce oficjalna uroczystość otwarcia placówki. Uczestniczył w niej ówczesny wiceminister oświaty i wychowania Tadeusz Wroński.

12.10.1974 r. szkole nadano imię Dzieci Zamojszczyzny i odsłonięto tablicę pamiątkową. Dokonał tego Minister Oświaty i Wychowania Tadeusz Kuberski.

Wybierając tak chlubnego patrona społeczność Zwierzyńca chciała upamiętnić tragiczny los dzieci Zamojszczyzny w okresie II wojny światowej, który tak ściśle wpisał się w historię naszej miejscowości. Pierwsze obchody Dnia Patrona szkoły miały miejsce 3.04.1978 r. i od tego momentu przypadają na miesiąc kwiecień każdego roku szkolnego. Coroczne przypominanie i upamiętnianie męczeńskiej śmierci wielu tysięcy ludzi to niezwykle ważny czynnik wychowawczy, którego celem jest nie tylko zapoznanie uczniów z przeszłością miejscowości, ale także wychowanie dzieci i młodzieży w poszanowaniu pokoju i szacunku do drugiego człowieka.

W nowym dwu piętrowym budynku szkolnym liczącym 16 sal lekcyjnych, salę gimnastyczną o wymiarach
30 m na 15 m, gabinet lekarski, bibliotekę, świetlicę rozpoczęło naukę 686 uczniów pod kierunkiem 25 nauczycieli. Do szkoły uczęszczały nie tylko dzieci ze Zwierzyńca, ale także z okolicznych wiosek, ponieważ szkoła posiadała status Zbiorczej Szkoły Gminnej.

Nazwa szkoły zmieniła się w 1984 r. na Zbiorczą Szkołę Podstawową, natomiast od 1988 r. nosiła nazwę im. Dzieci Zamojszczyzny. Od 1.09.1974 r. do 31.08.1999 r. szkoła była placówką ośmioklasową, a od 1.09.1999 r. na skutek ostatniej reformy oświaty stała się szkołą sześcioklasową, jednak jeszcze przez trzy lata w budynku szkolnym na drugim piętrze funkcjonowało gimnazjum.  Szkoła posiadała cztery filie mieszczące się w Sochach, Obroczy Kosobudach, Żurawnicy do których uczęszczały miejscowe dzieci  na poziomie klas  0-III .

Na skutek ostatniej reformy oświaty z dniem 1 września 2019 r zlikwidowano gimnazja.

Proces ich wygaszania rozpoczął się 1 września 2017 roku.  Wraz z wprowadzeniem reformy systemu oświaty, szkoła stała się szkołą ośmioklasową. Jeszcze przez 3 lata w placówce obok uczniów realizujących nową podstawę programową, uczyły się  ostatnie roczniki gimnazjalne. Zakończyły one naukę w roku szkolnym 2018/2019.

Szkoła posiadała już tylko jedną filię mieszczącą się w Wywłoczce.

W ciągu tych 30 lat zmieniali się także dyrektorzy placówki. Pierwszym dyrektorem szkoły był Mieczysław Zdziarski, a po nim: Henryk Kapuściński, Janina Olejko, Teresa Dziwota, Jan Czochra 
i pełniąca obecnie tą funkcję Grażyna Kawka. Funkcję zastępcy dyrektora sprawowali: Janina Jurkiewicz, Stefan Bondar, Krystyna Duda-Jakowiecka, Halina Studnicka, Teresa Dziwota, Iwona Zacharczuk, Grażyna Kawka, Joanna Rudy. Obecnie wicedyrektorem jest Katarzyna Małyszek.

Przez 20 lat w szkole, poza  pracami konserwatorskimi i drobnymi naprawami nie prowadzono żadnych poważnych remontów. W II połowie lat 90-tych zaistniała konieczność kapitalnego remontu sali gimnastycznej. W 1997 r. wymieniono parkiet, okna, położono kafelki w szatniach. W 1998 r. zaadaptowano „ łącznik” na małą salę gimnastyczną dla klas I-III. 11.03.1999 r. otwarto salę komputerową. W 2000 r. urządzono tzw. „zieloną klasę”. Bardzo dynamicznie przebiegają remonty od roku 2003. Wymieniono okna w całym budynku, wyremontowano parter i utworzono czytelnię oraz przystosowano 2 sale na parterze dla uczniów klas zerowych. W obecnym roku 2004 roku ocieplono budynek, wykonano nową elewację, położono nowy dach, dokonano remontu sanitariatów i korytarzy na I i II piętrze. Utworzono także gabinet stomatologiczny, który  funkcjonuje od stycznia 2005 r.

6 listopada 2025 r. społeczność naszej szkoły przeżywała wyjątkową i historyczną uroczystość – nadanie szkole imienia Róży Zamoyskiej i Dzieci Zamojszczyzny. Wydarzenie to symbolicznie otworzyło nowy etap w życiu szkoły, podkreślając jej tożsamość, wartości oraz silny związek z historią regionu.

Decyzja o rozszerzeniu imienia została podjęta w wyniku szeroko przeprowadzonych konsultacji społecznych,
w których wzięli udział uczniowie, rodzice, nauczyciele oraz przedstawiciele lokalnej społeczności. Wspólny dialog i refleksja nad dziedzictwem szkoły doprowadziły do przekonania, że dotychczasowy patron – Dzieci Zamojszczyzny – powinien zostać uhonorowany wraz z osobą, która odegrała szczególną rolę w niesieniu im pomocy.

Nową współpatronką szkoły została Róża Zamoyska, hrabina, społeczniczka i bohaterka czasu II wojny światowej. W okresie wysiedleń ludności Zamojszczyzny w latach 1942–1943 z ogromnym oddaniem angażowała się
w ratowanie dzieci wywożonych przez okupanta niemieckiego. Dzięki jej determinacji, odwadze i staraniom wiele dzieci odzyskało wolność i otrzymało niezbędną pomoc. Jej postawa jest przykładem bezinteresownej służby drugiemu człowiekowi, wrażliwości i odpowiedzialności za najsłabszych.

Związek Róży Zamoyskiej z losem Dzieci Zamojszczyzny jest więc nierozerwalny i nadaje nowemu imieniu szkoły szczególną głębię – łączy ono pamięć o ofiarach tragicznych wydarzeń z osobowym wzorem odwagi i miłosierdzia. Patroni ci wspólnie wskazują wartości, które szkoła pragnie przekazywać młodemu pokoleniu: szacunek dla historii, wrażliwość społeczną, patriotyzm oraz gotowość do niesienia pomocy.

Podczas uroczystości zaprezentowano również nowy sztandar szkoły – symbol jej tożsamości i jedności. Projekt sztandaru przygotowała Pani Elżbieta Hałasa. Nowy sztandar będzie towarzyszył wszystkim najważniejszym wydarzeniom szkolnym i środowiskowym, przypominając o zobowiązaniu do wierności wartościom reprezentowanym przez Patronów.